شیرکو محمدی
شکل‌گیری فرم چلیپایی باغ بر اساس مفاهیم نمادین
دو فصل‌نامه‌ی تخصصی دانش مرمت و میراث فرهنگی، سال پنجم، شماره‌ی 3، شماره‌ی پیاپی 4، تابستان و پاییز 1388

چکیده: اقلیم گرم و خشک ایران و هم‌چنین خاستگاه اولیه‌ی اقوام آریایی، باعث شده که باغ در ایران همیشه مکانی مقدس به حساب آید؛ در نتیجه طرحی بر اساس تفکرات مقدس را نیز طلب می‌نموده است. مفاهیم پنهانی که در طراحی باغ ایرانی نقش داشته اند شامل عالم هستی و اعتقاد به چهاربخشی شدن آن توسط چهار رود، درخت زندگی و قرار گیری آن در ناف جهان، بهشت وعده‌داده‌شده و اشاره به خارج شدن چهار رود از باغ عدن در روز ازل است. هم‌چنین توجه به این نکته نیز لازم است که باغ در ایران اغلب جایگاهی برای شاهان و حاکمان بوده است. تأثیر عوامل ذکر شده در شکل گیری فرم چلیپایی به این صورت است که شاه، نظمی جهانی را برای جایگاه خود برمی‌گزیند تا بدین وسیله حاکمیت خود را به همه نشان دهد. به همین دلیل نظمی جهانی را انتخاب و آن را به چهار قسمت تقسیم می‌کند. باور به اسطوره‌ی درخت زندگی، باعث انتقال کوشک به مرکز باغ شده و مفهومی از مرکزیت و همچنین ارتباط با آسمان را در طرح باغ منعکس می کند. ایجاد مکانی شبیه به بهشت نیز همیشه در ذهن انسان وجود داشته، که این ذهنیت در ایران با ساخت باغ تحقق پیدا کرده است.

دریافت مقاله: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی



نوشته‌های مرتبط: