حامد جهاندوست
فن‌شناسی، آسیب‌شناسی و ارائه‌ی طرح مرمت کتیبه‌ی گچبری نعل‌درگاه بنای امام‌زاده شاه احمدقاسم شهر قم ﴿قرن هشتم ‌هـ.ق﴾
پایان‌نامه‌ی کارشناسی ارشد، دانشگاه هنر اصفهان (دانشکده‌ی حفاظت و مرمت)، 1389
استاد راهنما: احمد صالحی‌کاخکی; حسام اصلانی
استاد مشاور: پرویز هولاکویی

چکیده: این پروژه با هدف کسب شناخت کلی درباره‌ی وضعیت بنای امامزاده شاه احمد قاسم شهر قم و ارائه‌ی راهکارهای علمی، حفاظت آن آغاز و با سه رویکرد فن‌شناسانه، آسیب‌شناسانه‌ و مرمتی بنیان نهاده‌شد. بنا به صورت سازه‌ای منفردِ برجی‌شکل با نمای آجری و گنبد دو پوسته‌ی رک و با تزئینات گچبریِ درون بنا، در گورستان قدیمی مالون در دوره‌ی حکومت آل صفی در قم به سال 780 هجری قمری و به سبک هنری ایلخانی ساخته شده‌ و در دوره‌های مختلف دچار دخل و تصرف‌هایی در قسمت‌های مختلف گشته است؛ این دخل و تصرف‌ها،شامل برداشتن خُودِ احتمالاً آسیب‌دیده‌ی گنبدِ رک بنا، استفاده از آهیانه‌ی گنبد به عنوان گنبد فعلی به‌صورت شکل خاصی از گنبد نار، اضافه کردن بناهای جدید و متصل به بنای اصلی، مسدود کردن درب احتمالاً اصلی بنا و قراردادن درب فعلی در ضلع شمالی و به واسطه‌ی آن تخریب قسمتی از کتیبه‌ی نال‌درگاه1، تعویض و تغییر در پنجره‌های مشبک بنا با پنجره‌های فلزی جدید، اجرای تأسیسات ساختمانی بر روی تزئینات گچبری، نمای بیرونیِ معاصرِ آجرکاری و کاشی‌کاری شده‌ی بنا، ازاره‌ی سنگی درون بنا و مرمت‌های غیراصولی در قسمت‌های مختلف تزئینات گچبری می‌شوند. در این بحث، پس از ارائه‌ی تاریخچه‌ای کلی در مورد بنا، معرفیِ آن، فن‌شناسی تزئینات و مطالعات مرتبط با بنا و بررسی آسیب‌های موجود، در نهایت به طرحی علمی در راستای مرمت و محافظت تزئینات گچبری آن بخصوص کتیبه‌ی گچبری نال‌درگاه (کتبیه‌ی سوم)، از جمله برداشتن پوشش سفید براق روی کتیبه، استحکام بخشی موضعی در قسمت‌های مورد لزوم پیش و پس از برداشتن پوشش سفید براق، بازسازی قسمت‌های تخریب شده‌ی تزئینات گچبری و در انتها اجرای لایه‌ی محافظ بر کل سطح تزئینات پرداخته شد و در جهت حاکم بودن فضای یک بنای تاریخی بر بنای مورد نظر و جلوگیری از آسیب‌های بیشتر و همینطور نمایاندن ارزش‌های تاریخی و فرهنگی این بنا به مخاطبین آن، پیشنهادهایی ارائه شد.



نوشته‌های مرتبط: